Ορισμός: «Η καταναγκαστική, υπερβολική χρήση του διαδικτύου και ο εκνευρισμός ή η δυσθυμική συμπεριφορά που παρουσιάζεται κατά τη στέρησή της» (Mitchell, 2000).

 

Χαρακτηριστικά

Ένα παιδί ή ένας έφηβος με εθισμό στο Διαδίκτυο παρουσιάζει συνήθως τα εξής χαρακτηριστικά:

1) Κάνει συνεχώς σκέψεις για τις διαδικτυακές του ασχολίες, ακόμη κι όταν είναι μακριά από πρόσβαση στο διαδίκτυο.

2) Παρουσιάζει άγχος αν μείνει για πολλή ώρα μακριά από πρόσβαση στο διαδίκτυο.

3) Αφιερώνει υπερβολικό χρόνο, ίσως και χρήμα, στο διαδίκτυο και σε συναφείς ασχολίες (μελέτη υλικού ή λογισμικού υπολογιστών, κλπ).

4) Μειώνεται η λειτουργικότητα του σε κοινωνικό και προσωπικό επίπεδο.

5) Μειώνονται οι επιδόσεις του στο σχολείο, λόγω των πολλών ωρών που είναι συνδεδεμένος στο διαδίκτυο.

6) Στις πιο ακραίες περιπτώσεις, το παιδί ή ο έφηβος παραμελεί τον ύπνο, την προσωπική υγιεινή και την εξωτερική του εμφάνιση. Απομονώνεται από την οικογένεια και τους φίλους του. Ενδέχεται να καταφύγει και σε παραβατική συμπεριφορά (πχ, να κλέψει χρήματα από τους γονείς του). Ενδέχεται να σταματήσει να τρώει, ή αντίθετα να κερδίσει πολλά κιλά.

 

Σημείωση: αρκετά παιδιά και έφηβοι παρουσιάζουν το χαρακτηριστικό (3), χωρίς όμως να εμφανίζουν κάποιο από τα υπόλοιπα αρνητικά. Τα παιδιά και οι έφηβοι αυτοί, τους αρέσει απλά η ενασχόληση με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, χωρίς όμως να είναι εθισμένα.

Τα κύρια κριτήρια για το να χαρακτηριστεί ένα άτομο εθισμένο, είναι η αποτυχία σε τυχόν προσπάθεια μείωσης της χρήσης, η σύγκρουση με το περιβάλλον (σε οποιαδήποτε από τις παραπάνω μορφές) και η κυριαρχία του εθισμού στη ζωή του ατόμου (Charlton & Danforth, 2010).

 

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς

Αναμφισβήτητα, οι γονείς παίζουν κυρίαρχο ρόλο σε οποιαδήποτε προσπάθεια καταπολέμησης του εθισμού στο διαδίκτυο στα παιδιά τους. Κάποια βήματα που μπορούν να ακολουθήσουν είναι:

1) Να ενημερωθούν οι ίδιοι για το διαδίκτυο και τους κινδύνους που κρύβει.

2) Να περνάνε και οι ίδιοι κάποια ώρα στο διαδίκτυο με το παιδί, έτσι ώστε να μπορούν να του δίνουν οδηγίες.

3) Να τοποθετήσουν τον υπολογιστή σε κοινόχρηστο σημείο του σπιτιού (πχ στο σαλόνι) και όχι στο δωμάτιο του παιδιού. Με αυτό τον τρόπο, θα μπορούν διακριτικά να ελέγχουν τους ιστοτόπους που επισκέπτεται το παιδί, αλλά και την ώρα που ξοδεύει συνδεδεμένο στο διαδίκτυο.

4) Ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που πρέπει να κάνουν οι γονείς, γίνεται πολύ πριν το παιδί να έρθει σε επαφή με υπολογιστή: να έχουν εξασκήσει το παιδί στην οριοθέτηση. Αν το παιδί είναι συνηθισμένο στο να υπακούει στα όρια, ένα μεγάλο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση έχει ήδη γίνει.

5) Να ενθαρρύνουν το παιδί να ασχοληθεί και με άλλες δραστηριότητες, πχ. αθλητισμό ή μουσική. Ο υπολογιστής και το διαδίκτυο δεν πρέπει να είναι στα μάτια τους σαν ένα μέσο με το οποίο το παιδί θα μείνει απασχολημένο για πολλές ώρες, ήσυχο και (φαινομενικά) στην ασφάλεια του σπιτιού. Ο υπολογιστής δε μπορεί να παίξει το ρόλο baby sitter. Όπως αποδεικνύεται, πολλές φορές το παιδί κάθε άλλο παρά ασφαλές μπορεί να είναι.

6) Να εξασκήσουν την επαφή τους με το παιδί τους: να του εξηγούνε το γιατί περιορίζουνε την χρήση του διαδικτύου και του υπολογιστή. Να είναι προετοιμασμένοι για άσχημη αντίδραση του παιδιού σε τυχόν προσπάθεια περιορισμού της χρήσης. Οι ίδιοι όμως να μην αντιδρούν άσχημα – κανένα καλό αποτέλεσμα δε θα προκύψει από αυτό.

7) Υπάρχουν ειδικά φίλτρα, είτε σε επίπεδο υλικού, είτε σε επίπεδο προγραμμάτων, που μπορούν να περιορίσουν τη διάρκεια της χρήσης και την πρόσβαση σε συγκεκριμένους ιστοτόπους.

8) Αν δε μπορεί να γίνει τίποτε άλλο, να μη διστάσουν να απευθυνθούν σε κάποιον ειδικό που θα τους παρέχει υποστήριξη και βοήθεια.

 

Το Διαδίκτυο είναι ένα υπέροχο εργαλείο γνώσης, ενημέρωσης και διεύρυνσης των οριζόντων του ατόμου. Όπως όλα τα εργαλεία όμως, το αποτέλεσμα εξαρτάται από το πώς το χρησιμοποιείς. Με τη σωστή πληροφόρηση, μπορεί να φέρει πολλά καλά στα παιδιά και τους εφήβους.

 

Βασίλης Ξυθάλης

Καθηγητής Πληροφορικής

bxythal@yahoo.gr

ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ – ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ – ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ